ස්වීඩනයේ Stockholm Central Station.

පිටත සීතලයි.

වැස්සෙන් තෙමුණු දුම්රිය වේදිකාව මත මිනිසුන් ඉක්මනින් ඇවිද යති. කබා තුළට අත් සඟවාගෙන, බෑග් උරහිසට තද කරගෙන, තවත් ශීත සන්ධ්‍යාවකින් ගැලවීමට ඔවුහු උත්සාහ කරති.

මම Uppsala දෙසට යන දුම්රියට නැග්ගෙමි.

කවුළුව අසල ආසනයේ මට මුහුණලා මිනිසෙක් වාඩි වී සිටියේය.

කළු පැහැති ජැකට්ටුවක්.

මේසය මත කෝපි කෝප්පයක්.

මට ඒ මුහුණ හුරුය.

ස්ටීග් ලාර්සන්.

The Girl with the Dragon Tattoo ලියා ලොවම කතාබහට ලක්වීමට පෙර සිටින ස්ටීග් ලාර්සන්.

මම ඔහු අසලින් තවත් කෝපි කෝප්පයක් ගත්තෙමි.

පිටත සීතල දුරලීමට ඒ උණු කෝපි ප්‍රමාණවත් විය.

එහෙත් ටික වේලාවකින් අප අතර ඇරඹුණු සංවාදය ඊටත් වඩා උණුසුම් විය.

“Lisbeth Salander ඔබට මුලින්ම හමුවුණේ කොහේදීද?”

මගේ පළමු ප්‍රශ්නය ඒකයි.

“ඔබ ඇයව නිර්මාණය කළාද? නැත්නම් ඇය ඔබේ මනසට ඇවිත්, ‘මගේ කතාව ලියන්න’ කියලා ඔබට බල කළාද?”

ඔහු සිනාසෙයි කියා මට සිතේ.

Lisbeth Salander කියන්නේ සාමාන්‍ය නවකතා වීරවරියක් නොවේ.

ඇය බුද්ධිමත්ය.
කෝපයෙන් පිරී ඇත.
සමාජයට පහසුවෙන් ගැළපෙන්නේ නැත.
ඇය බිඳී ගොස් ඇති නමුත් පරාජය වී නැත.

“ඔබ දැන සිටියාද, ඔබ ලියන මේ තරුණිය දවසක ලෝක සාහිත්‍යයේ අමතක නොවන චරිතයක් වෙනවා කියලා?”

“ඔබ අපරාධ ගැන ලිව්වාද? නැත්නම් බලය ගැනද?”

දුම්රිය Stockholm නගරය අතහැර ඉදිරියට යයි.

කවුළුවෙන් පෙනෙන ගොඩනැගිලි ටිකෙන් ටික අතුරුදහන් වේ.

මම තවත් ප්‍රශ්නයක් අසමි.

“ඔබේ පොත්වල මිනී මැරුම් තියෙනවා. රහස් තියෙනවා. පරීක්ෂණ තියෙනවා. ඒත් මට හිතෙන්නේ ඔබේ සැබෑ විෂය ඒ කිසිවක් නොවෙයි.”

“ඔබේ විෂය බලය නේද?”

බලවත් පිරිමින්.

සමාගම්.

දේශපාලන හා පරිපාලන ආයතන.

තමන්ගේම ගෞරවය ආරක්ෂා කර ගැනීමට සත්‍යය සඟවන මිනිසුන්.

සවන් නොදෙන පද්ධති.

විශ්වාස නොකරන ආයතන.

එවිට මම ඔහුගෙන් අසමි:

“අපරාධකරුවෙකුට වඩා, ගෞරවනීය ඇඳුමකින් සැරසී සිටින බලවත් මිනිසෙක් භයානක වෙන්න පුළුවන්ද?”

“පුවත්පත් කලාවට තවමත් ලෝකය වෙනස් කළ හැකිද?”

ස්ටීග් ලාර්සන් නවකතාකරුවෙකු වීමට පෙර මාධ්‍යවේදියෙකි.

ඔහුගේ Mikael Blomkvist තුවක්කුවක් අතේ තියාගෙන අපරාධකරුවන් පසුපස දුවන වීරයෙක් නොවේ.

ඔහුගේ ආයුධ වෙනස්ය.

තොරතුරු.

ලේඛන.

මූලාශ්‍ර.

ප්‍රශ්න.

සත්‍යය සොයාගෙන යාමේ මුරණ්ඩුකම.

මම කෝපි කෝප්පයෙන් තවත් උගුරක් බොමි.

“ස්ටීග්, පුවත්පත්කරු සත්‍යය හෙළි කළත් බලවත් මිනිසුන් ඒ සත්‍යය ගැන කිසිදු සැලකිල්ලක් නොදක්වන්නේ නම්?”

“එවිට මාධ්‍යවේදියාගේ ජයග්‍රහණය කොතැනද?”

අද ඔහු ජීවත්ව සිටියා නම්, සමාජ මාධ්‍ය, fake news, deepfakes, දේශපාලන ප්‍රචාරණ සහ සත්‍යය පිළිබඳ විශ්වාසය බිඳී යන ලෝකය ගැන ඔහු මොනවා කියයිද?

මම ඒ ප්‍රශ්නය අනිවාර්යයෙන්ම අසමි.

“Lisbethව හැමෝටම ආදරය කරන්න පුළුවන් චරිතයක් නොකළේ ඇයි?”

සාමාන්‍ය ලේඛකයෙකු Lisbethව ටිකක් මෘදු කරනු ඇත.

පාඨකයාට පහසුවෙන් ආදරය කළ හැකි ලෙස.

Larsson එහෙම කළේ නැහැ.

ඇය කෝප වනවා.

විශ්වාස නොකරනවා.

සමහරවිට අපහසුයි.

සමහරවිට අසාධාරණයි.

සමහරවිට බියජනකයි.

ඒත් එතැනම ඇය සැබෑය.

ඒ නිසා මම අසමි:
“කාන්තාවක් යුක්තිය ලැබීමට ‘හොඳ’, ‘මෘදු’, ‘අහිංසක’ හෝ ‘ප්‍රියජනක’ විය යුතු නැහැ කියලා පෙන්වන්නද ඔබ Lisbethව මේ විදිහට නිර්මාණය කළේ?”

අපේ සංවාදයේ කෝපි කෝප්ප දැන් හිස්ය.

නමුත් සංවාදය තවම උණුසුම්ය.

“ඔබට වැඩියෙන් බය හිතෙන්නේ අපරාධකරුවන්ටද, සාමාන්‍ය පෙනුමැති මිනිසුන්ටද?”

Larsson අන්ත දක්ෂිණාංශික දේශපාලනය සහ අන්තවාදය පිළිබඳ වසර ගණනාවක් පර්යේෂණ කළ මිනිසෙකි.

ඒ නිසා මේ ප්‍රශ්නය මම ඔහුට අසනවාමයි.

“අන්තවාදියා හඳුනාගන්න ලේසි. ඔහු කෑගසනවා. ඔහුගේ සංකේත පෙන්වනවා. ඔහුගේ වෛරය පෙනෙනවා.”

“නමුත් අසාධාරණය සිදුවන බව දැන දැනත් නිහඬව සිටින ගෞරවනීය මිනිසා?”

“ඔහු වඩාත් භයානකද?”

Larssonගේ පොත් කියවද්දී අපට දැනෙන්නේ එකම දෙයකි.

අයහපත හැමවිටම අඳුරු කාමරයකින් එන්නේ නැත.

සමහරවිට එය boardroom එකකින් එයි.

සමහරවිට රජයේ කාර්යාලයකින්.

සමහරවිට ගෞරවනීය නමක් පිටුපසින්.

“ඊළඟට Lisbethට මොනවා වෙන්න තිබුණාද?”

දුම්රිය Uppsala වෙත ආසන්න වේ.

අපේ ගමන අවසන් වීමට ආසන්නය.

එවිට මට අසන්නට තිබෙන දුක්බරම ප්‍රශ්නය මම අසමි.

“ඔබ ඊළඟට ලියන්න හිටියේ මොනවාද?”

Larsson 2004දී, වයස අවුරුදු 50දී මිය ගියේය.

ඔහු තම පොත් ලෝකය පුරා අතිවිශාල සාර්ථකත්වයක් ලබන ආකාරය දැකීමට ජීවත් නොවීය.

ලොව පුරා මිලියන ගණනක් පාඨකයන් Lisbeth Salander ගැන කතා කරන හැටි ඔහු දැක නැත.

ඒ නිසා මම ඔහුගෙන් අසමි:

“ඔබ ඇයව කොහේට ගෙනියන්න හිටියාද?”

සමහරවිට ඔහු පිළිතුරු නොදෙයි.

සමහරවිට සිනාසෙයි.

ලේඛකයන්ටත් රහස් තිබිය යුතුය.

දුම්රිය නවත්වන්නට පෙර අවසාන ප්‍රශ්නය

Uppsala දුම්රිය ස්ථානයට ළඟාවන බව නිවේදනයක් ඇසෙයි.

මම කබාය අතට ගනිමි.

නමුත් නැගිටීමට පෙර අවසාන ප්‍රශ්නයක් තිබේ.

මම Larsson දෙස බලා මෙසේ අසමි.

“ස්ටීග්, ඔබේ පාඨකයන්ට එකම එක අනතුරු ඇඟවීමක් පමණක් දීමට ඔබට අවස්ථාවක් තිබුණොත්, ඒ මොකක්ද?”

ඔහු මට මිනීමරුවන් ගැන කියනු ඇතැයි මට සිතෙන්නේ නැත.

ඔහු සමහරවිට මෙසේ කියනු ඇත.

බලය ඇති මිනිසුන් ගැන අවධානයෙන් සිටින්න.

හඬක් නැති මිනිසුන්ට සවන් දෙන්න.

ගෞරවනීය ආයතනයක් කියන්නේ යුක්තියේ ආයතනයක්ම කියලා කිසිදා සිතන්න එපා.

දුම්රිය නවතී.

දොර විවෘත වෙයි.

පිටත තවමත් ස්වීඩන් සීතලය.

නමුත් මට දැන් සීතල දැනෙන්නේ නැත.

කෝපි කෝප්පය එය ටික වේලාවකට දුරු කළා විය හැකිය.

එහෙත් සැබෑවටම මාව උණුසුම් කළේ ඒ කෝපි නොවේ.

ස්ටීග් ලාර්සන් සමඟ කළ සංවාදයයි.

ඔබටත් Stockholm සිට Uppsala දක්වා ඔහු සමඟ දුම්රියක යාමට ලැබුණොත්—