*සුරංගනා කතා කියන්නේ දරුවන්ට නින්ද යන්නට කියන කතා පමණක්ද? නැතිනම් වැඩිහිටියන්ට තමන් ජීවත් වන ලෝකය තේරුම් ගැනීමට උපකාර කරන කැඩපතක්ද?*

කැත තාරාවෙකු ලස්සන හංසයෙකු බවට පත්වෙයි. කුඩා ගිනිකූරු විකුණන දැරියක් සීතල රාත්‍රියක උණුසුම් ජීවිතයක් ගැන සිහින දකියි. රජෙකු ඇඳුම් නැතිව වීදියේ ඇවිදින විට කිසිවකු සත්‍යය කියන්නට එඩිතර නොවෙයි.

මේ කතා තුනම අපට කියන්නේ එකම දෙයක් නොවේ. එකක් අපේ අනන්‍යතාව ගැනයි. තවත් එකක් දුප්පත්කම සහ මිනිස් අනුකම්පාව ගැනයි. අනෙක බලය, බොරුව සහ සමාජයේ නිහඬතාව ගැනයි.

ඒ සියල්ල නිර්මාණය කළේ ඩෙන්මාර්කයේ උපන් එක් අපූරු කතාකරුවෙකි.

ඔහු **හාන්ස් ක්‍රිස්ටියන් ඇන්ඩර්සන් (1805–1875)** ය.

## දුප්පත් දරුවෙකුගේ අසාමාන්‍ය සිහිනය

1805 අප්‍රේල් 2 වැනිදා ඩෙන්මාර්කයේ ඔඩෙන්සේ නගරයේ උපන් ඇන්ඩර්සන්ගේ ළමා කාලය ධනවත් එකක් නොවීය.

ඔහුගේ පියා සපත්තු සාදන්නෙකි. මව රෙදි සෝදමින් ජීවිකාව ගෙන ගිය කාන්තාවකි.

එහෙත් ඒ කුඩා නිවසේ මුදලින් මිලදී ගත නොහැකි සම්පතක් තිබුණි.

ඒ කතාන්දරයි.

පියා ඔහුට පොත් කියවා දුන්නේය. ජනකතා, ජනප්‍රවාද සහ පරිකල්පනාවෙන් පිරුණු ලෝකයක් කුඩා හාන්ස්ගේ සිත තුළ ගොඩනැගුණි.

වයස අවුරුදු දහහතරේදී ඔහු කෝපන්හේගන් නගරයට ගියේ කලාකරුවෙකු වීමේ සිහිනය ඇතිවය. එහෙත් ඔහුගේ ගමන සාර්ථකත්වයෙන් පමණක් පිරී තිබුණේ නැත. අසාර්ථකත්වය, ප්‍රතික්ෂේපය සහ තනිකමද එහි කොටස් විය.

පසුව ලෝකප්‍රකට කතාකරුවෙකු බවට පත් වූයේ එම තරුණයාය.

## කැත තාරාවා — අපි ඇත්තටම කවුද?

*The Ugly Duckling* කතාව අප බොහෝ දෙනා කුඩා කල කියවා ඇත.

තාරාවන් අතර උපදින වෙනස් පෙනුමැති පැටවාට ලැබෙන්නේ අපහාසය සහ ප්‍රතික්ෂේපයයි.

එහෙත් අවසානයේ ඔහු තාරාවෙකු නොව සුන්දර හංසයෙකු බව හෙළිවෙයි.

මේ කතාවෙන් අපට අසන්නට ඇන්ඩර්සන් ඉඩ දෙන ප්‍රශ්නය ඉතා වැදගත්ය.

**අප ජීවත් වන සමාජය අප ගැන දෙන තීන්දුව අපගේ සැබෑ වටිනාකම තීරණය කරනවාද?**

කතාව දරුවෙකුට ආත්ම විශ්වාසය පිළිබඳ පාඩමකි. වැඩිහිටියෙකුට එය සමාජයෙන් බැහැර කිරීම, වෙනස්කම් කිරීම සහ තමන්ගේ අනන්‍යතාව සොයා යාම පිළිබඳ ගැඹුරු අත්දැකීමකි.

## රජතුමාගේ අලුත් ඇඳුම — සත්‍යය කියන්නට බිය සමාජයක්

*The Emperor’s New Clothes* කතාවේ රජතුමාට නොපෙනෙන ඇඳුමක් නිර්මාණය කරන බව පවසමින් වංචාකරුවන් දෙදෙනෙක් ඔහු රවටති.

ඇත්තටම රජතුමා කිසිදු ඇඳුමක් ඇඳ නැත.

එහෙත් ඇමතිවරු, නිලධාරීන් සහ ජනතාව එය පිළිගැනීමට අකමැතිය. සත්‍යය කීවොත් තමන් මෝඩයෙකු ලෙස පෙනේවි යැයි ඔවුහු බිය වෙති.

අවසානයේ සත්‍යය පවසන්නේ කුඩා දරුවෙකි.

මේ කතාව රජවරුන් සිටි යුගයට පමණක් සීමා වූවක් නොවේ.

අද දේශපාලනයේදී, ආයතනවලදී, සමාජ මාධ්‍ය තුළදී පවා මිනිසුන් තමන් දන්නා සත්‍යය ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කිරීමට බිය වන අවස්ථා තිබේ.

ඇන්ඩර්සන්ගේ විශිෂ්ටත්වය ඇත්තේ එතැනය. ඔහු විශාල සමාජ ගැටලුවක් කුඩා දරුවෙකුට පවා තේරුම්ගත හැකි කතාවක් බවට පත් කරයි.

## ගිනිකූරු විකුණන පුංචි දැරිය — කතාවක සැඟවුණු සමාජ හෘදසාක්ෂිය

*The Little Match Girl* කතාව සුන්දර සුරංගනා කතාවකට වඩා සංවේදී සමාජ ප්‍රකාශනයකි.

සීතල රාත්‍රියක ගිනිකූරු විකුණමින් සිටින දුප්පත් දැරියක් අපට හමුවෙයි.

ඇය ගිනිකූරු දල්වන සෑම මොහොතකම උණුසුම, ආහාර සහ ආදරය පිරුණු ලෝකයක දර්ශන දකියි.

එහෙත් ඒවා තාවකාලික සිහින පමණි.

කතාව අපෙන් අසන ප්‍රශ්නය අපහසු එකකි.

**අපට නොපෙනී අප අවට ජීවත් වන මිනිසුන්ගේ දුක කොපමණද?**

දරුවෙකුගේ කඳුළු තුළින් සමාජයක අසමානතාව පෙන්වීමට ඇන්ඩර්සන්ට හැකි විය.

ඔහුගේ කතාව අපට අනුකම්පාව පමණක් නොව, අපේ වගකීම පිළිබඳවද සිතන්නට බල කරයි.

## ඇන්ඩර්සන් අදත් වැදගත් වන්නේ ඇයි?

අද අප ජීවත් වන්නේ කෘත්‍රිම බුද්ධිය මඟින් තත්පර කිහිපයකින් කතා සිය ගණනක් නිර්මාණය කළ හැකි යුගයකය.

එහෙත් කතාවක් නිර්මාණය කිරීම සහ මිනිසෙකුගේ හදවත ස්පර්ශ කිරීම එකම දෙයක්ද?

ඇන්ඩර්සන්ගේ කතා අපට පෙන්වන්නේ හොඳ කතාවක බලය එහි සිදුවීම්වල පමණක් නොව, ඒ සිදුවීම් තුළ සැඟවී ඇති මනුෂ්‍ය අත්දැකීම්වල බවයි.

දුක, බිය, ආදරය, ප්‍රතික්ෂේපය, බලාපොරොත්තුව සහ යුක්තිය පිළිබඳ ආශාව ඔහුගේ කතාවල ජීවමානව පවතී.

තාක්ෂණය කෙතරම් දියුණු වුවත් මේ අත්දැකීම් තේරුම් ගැනීමේ අවශ්‍යතාව නැති වන්නේ නැත.

## දරුවන් වෙනුවෙන් ලියූ කතා — වැඩිහිටියන්ටත් පාඩම්

ඇන්ඩර්සන්ගේ කතාවල විශේෂත්වයක් වන්නේ එකම කතාව විවිධ වයස්වල පාඨකයන්ට විවිධ අර්ථ ලබා දීමයි.

දරුවෙකුට *The Little Mermaid* ආදරය සහ මායා ලෝකය ගැන කතාවකි. වැඩිහිටියෙකුට එය කැපකිරීම, අහිමිවීම සහ තමන්ගේ අනන්‍යතාව ගැන සිතන්නට අවස්ථාවකි.

*The Snow Queen* කතාවේදී මිත්‍රත්වය, ආදරය සහ මිනිස් හදවතේ උණුසුම අපට හමුවෙයි.

ඒ නිසා මේ කතා වරක් කියවා අමතක කළ යුතු පොත් නොවේ. ළමා වියේ කියවූ කතාවක් වැඩිහිටි වියේ නැවත කියවන විට අලුත් අර්ථයක් හමුවිය හැකිය.

## පොතක් කියන්නේ තවත් මිනිසෙකුගේ හදවතකට විවෘත වන දොරක්

හාන්ස් ක්‍රිස්ටියන් ඇන්ඩර්සන් අපට ඉතිරි කළ උරුමය සුරංගනා කතා එකතුවක් පමණක් නොවේ.

එය මිනිසුන් එකිනෙකා තේරුම් ගැනීමට උපකාර කරන කතා කීමේ කලාවකි.

ඩෙන්මාර්කයේ දුප්පත් පවුලක උපන් දරුවෙකුගේ පරිකල්පනාව, සියවස් දෙකකට පසුවත් ලොව පුරා දරුවන්ගේ හා වැඩිහිටියන්ගේ හදවත් තුළ ජීවත් වෙයි.

ඒ කතා ජාතිකත්වය, භාෂාව සහ සංස්කෘතිය ඉක්මවා ගියේ ඒවායේ හරය මනුෂ්‍යත්වය වූ නිසාය.

අදත් අපට අවශ්‍ය වන්නේ එවැනි කතාය.

අපව විනෝදයට පත් කරනවාට අමතරව, අන් අයගේ ජීවිත දෙස වෙනස් ඇසකින් බලන්නට උගන්වන කතාය.

**මන්ද හොඳම සුරංගනා කතා අපව මායා ලෝකයකට ගෙන යන්නේ සැබෑ ලෝකය වඩා හොඳින් තේරුම් ගැනීමටය.**

Lanka Books Online — පොතක් කියන්නේ හිතක්. හිත් කතා කරනවා.*